Was Dongeradeel in 2006 de eerste gemeente die een abonnement op het Toetsprotocol CKB online^Ò afsloot, deze week verraste deze gemeente de collega’s in de rest van het land met een boekje over het Omgevingsvergunningvrij bouwen. Onder het motto kennis delen plaatsen we deze graag op BWTinfo. Met dank en complimenten aan de collegae in het hoge noorden, die dit boekje beschikbaar stellen aan iedereen!

 

Kennis halen en brengen is steeds het motto geweest van de Vereniging Bouw- en Woningtoezicht. Gebruik maken van dit product uit Dokkum past daarin prima. We pleiten echter heel nadrukkelijk voor tweerichtingverkeer. Daarmee bedoelen we het volgende. In de inleiding van het boekje legt de gemeente aan de gebruikers – burgers en ondernemers, maar wellicht ook menig ambtenaar...? – uit dat het vergunningvrij bouwen met de komst van de Wabo is geregeld via het Bor en vervolgt dan:

 

“Het Bor is best lastig te lezen en nog lastiger om volledig te begrijpen. Wij hebben daarom

geprobeerd dit te vertalen. Wij zullen eerst iets vertellen over de omgevingsvergunning.

Daarna over hoe het Bor is opgebouwd. Ook zullen we de belangrijkste begrippen uit het

Bor uitleggen. En ten slotte zullen wij met tekeningen de regel meest relevante “vrije”

bouwwerken uitleggen. Als bijlage is ook de wettekst en de toelichting van het Bor

opgenomen.

 

Wij hopen met deze folder een begrijpelijke vertaling van deze moeilijke regels te hebben gemaakt. Maar ook nu kan het nog best lastig zijn. Wij geven u het advies om bij twijfel altijd even contact op te nemen met het Team Bouwzaken en Milieu. Dat kan door te bellen naar telefoon op nummer XXX, door te mailen naar YYY, of door even langs te komen bij de balie Bouwzaken en Milieu op het gemeentehuis. Ook kunt u de vergunningencheck doen op internet op de site http://www.omgevingsloket.nl”

 

In het boekje zelf, dat u hier kunt downloaden, staan telefoonnummer en e-mailadres voluit, maar het kan niet de bedoeling zijn om de collega’s in Dongeradeel te overladen met vragen en opmerkingen van burgers, ondernemers en ambtenaren uit heel Nederland. Het is een gemeente met ca. 25.000 inwoners die qua werkapparaat nevenant bescheiden is. De VBWTN biedt daarom aan voorlopig te fungeren als verzamelpunt van op- en aanmerkingen op het boekje via info@vereniging-bwt.nl als u daarbij als onderwerp vermeldt Borboekje.

 

Wij twijfelen er niet aan, dat de collegae in Dokkum zeer zorgvuldig te werk zijn gegaan, maar zoals ze zelf in de inleiding al opmerken: “Het Bor is best lastig te lezen en nog lastiger om volledig te begrijpen.” Met z’n allen weten we meer en dat kan leiden tot relevante correcties en aanvullingen, waardoor de voorzet uit Friesland nog meer betekenis krijgt. Wij zullen met Dongeradeel bekijken hoe binnenkomende commentaren en vragen het best kunnen worden verwerkt en zullen in geval van twijfel over de juiste interpretatie van de tekst zo nodig ook contact opnemen met Vrom. Op deze wijze fungeert de VBWTN in onze ogen exact conform de doelstelling als forum voor kennisdelen, professionaliseren door van elkaar te leren.

 

Vergunningvrij bouwen en welstand

Vergunningvrij is ook welstandsvrij. Dat wil zeggen: er vindt geen preventieve toets plaats aan redelijke eisen van welstand. Hooguit kan achteraf op grond van de ‘excessenregeling’ worden opgetreden tegen zaken die apert in strijd zijn met welstandscriteria. Dat perspectief heeft de laatste anderhalf jaar nogal wat tongen los gemaakt en was feitelijk de oorzaak van de motie die de Tweede Kamer vorig jaar aannam om het Bor op dit punt nog danig aan te passen.

 

Nu de regels inmiddels vaststaan gaat er opnieuw een golf van verwondering door het land. Met name de mogelijkheid om vergunningplichtige bouwwerken te reduceren tot het minimaal noodzakelijke maar de vergunningvrije toevoegingen gelijktijdig te realiseren is voor velen een onthutsend gegeven. Daar naast is er nogal wat zorg omtrent de in het Bor gehanteerde scheiding tussen voorzijde en achterzijde. In gesloten stedelijke bouwblokken is dit onderscheid helder, maar in het buitengebied is in sommige delen van het land de achterzijde in de visuele beleving vaak minstens zo aanwezig als de voorzijde.

 

Op initiatief van de Federatie Welstand en de VNG vond op 28 mei 2010 een bijeenkomst in Utrecht plaats, waarin aan de hand van een aantal cases werd nagegaan welke mogelijkheden er wel en niet zijn om de ruimtelijke kwaliteit niet het slachtoffer te laten worden van de verruiming van de vergunningvrije bouw. De uitkomsten van de bijeenkomst, waaraan o.a. door een paar zeer goed in het onderwerp ingevoerde juristen werd deelgenomen zullen binnenkort via de organisatoren worden aangeboden aan de gemeenten.

 

Eén punt lichten we er op voorhand uit: het vergunningvrij bouwen in gevallen dat daarvoor ontheffing van het bestemmingsplan nodig is. Vrom wijzigde vorig jaar de tekst in art. 2.10 lid 4 van het Bor. Daar stond dat in geval van ontheffing van het bestemmingsplan “... kan een omgevingsvergunning worden verleend in de gevallen bedoeld in art. 2.12.”. In de nieuwe tekst, nu art.2,10 lid 2, staat echter “... wordt de vergunning slechts geweigerd indien vergunningverlening met toepassing van art. 2.12 niet mogelijk is.” Sommigen zien daarin een plicht voor het bevoegd gezag om ontheffingenbeleid vast te stellen en als je dat niet doet zou de ontheffing moeten worden verleend...

 

Zowel uit het antwoord van de minister op vragen hierover in de Eerste Kamer als in de uitleg, die zowel de opsteller van deze regelgeving als zijn hooggeleerde collegae van buiten Vrom vorige week gaven, werd echter 100 % duidelijk, dat de ‘discretionaire bevoegdheid’ van het college niet wordt aangetast door deze formulering. Beleidsregels kunnen worden opgesteld krachtens Awb art. 4:81, maar ze zijn niet verplicht. Wel verplicht is het om een beslissing op ontheffing deugdelijk te motiveren, waarbij het werk scheelt als men kan verwijzen naar beleidsregels. Ook de ruimte om af te wijken van die beleidsregels blijft bestaan. De vereiste deugdelijke motivering staat voorop.

 

Formeel doet men in zo’n geval geen aanvraag vanwege een bouwactiviteit, maar vraagt alleen ontheffing van het bestemmingsplan. Volgens de op 28 mei jl. aanwezige experts zijn op zo’n aanvraag wel degelijk de indieningsvereisten genoemd in Mor art. 2.3 van toepassing “... voor zover dat naar het oordeel van het bevoegd gezag nodig is voor het nemen van de beslissing op de aanvraag, …”! (Bor art.4.4). Dit is geen achterdeur om alsnog zo’n aanvraag preventief te toetsen aan redelijke eisen van welstand. Wel kan de beoordeling van de gegevens (waaronder plattegronden, doorsneden en situatietekening) aanleiding geven om zonodig aanbevelingen aan de ontheffing te verbinden die moeten voorkomen, dat na realisatie de excessenregeling moet geactiveerd.