Toezicht en handhaving specifieke zorgplicht Bal

Als toezichthouder controleert u of iemand die een milieubelastende activiteit (mba) uitvoert waarvoor regels in het Bal staan, aan deze regels voldoet. Er geldt op grond van het Bal altijd een specifieke zorgplicht. Bij overtreding treedt u handhavend op.

 

De specifieke zorgplicht van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) houdt in dat degene die een milieubelastende activiteit verricht alles moet doen en laten om negatieve gevolgen voor de leefomgeving te voorkomen en te beperken. Vanwege het karakter van de specifieke zorgplicht is het nodig u goed voor te bereiden voor u een controle doet op naleving van de regels van Bal.

Er zijn vier stappen:

Voorbereiden van een toezichtscontrole

Het is in ieder geval nodig om na te gaan:

  • Welke regels gelden er voor de activiteit? En wat staat erover in de toelichting?
  • Gelden er naast de regels van het Bal ook vergunningvoorschriften of maatwerkvoorschriften?
  • Wat is het beoogde doel van de specifieke zorgplicht die voor deze activiteit geldt en welke technische en/of organisatorische mogelijkheden heeft de initiatiefnemer om aan de specifieke zorgplicht te voldoen?
  • Wat is gebruikelijk bij deze activiteit en wat zijn recente inzichten in maatregelen om aan de specifieke zorgplicht te voldoen?
  • Staat er in het DSO iets dat relevant is voor deze activiteit op deze locatie? Bijvoorbeeld: zijn er in de buurt andere activiteiten of situaties waar de activiteit invloed op heeft? De optelsom van activiteiten speelt daarbij ook een rol. Denk bijvoorbeeld aan geluidhinder voor omwonenden.
  • Wat zijn de ervaringen met deze initiatiefnemer van de activiteit? Wat staat er in het registratiesysteem van uw organisatie of wat is er bekend bij uw collega’s?
  • Wat zijn de ervaringen met andere initiatiefnemers en toezichthouders van andere organisaties?
  • Wat staat er in de nalevingsstrategie van uw organisatie over optreden bij overtredingen?

De toelichting gebruiken bij de voorbereiding

In de toelichting bij het Bal staan de bedoeling en werkwijze van de specifieke zorgplicht. Ook staan daar voorbeelden hoe een initiatiefnemer aan de eis van de specifieke zorgplicht kan voldoen. Sommige voorschriften uit het Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling zijn niet in het Bal overgenomen. Ze zijn vaak nog wel bruikbaar om te beoordelen hoe men aan de specifieke zorgplicht kan voldoen. Denk bijvoorbeeld aan de (vervallen) voorschriften die te maken hebben met good housekeeping.

Uitvoeren van een toezichtscontrole

Er is geen voorgeschreven methode voor controle op naleving van de specifieke zorgplicht van een milieubelastende activiteit. In de toelichting bij artikel 2.11 van het Bal staat wel uitgebreid beschreven wat er onder de reikwijdte van de specifieke zorgplicht valt en staan algemene voorbeelden.

Voorbeelden

Bekijk voorbeelden  van hoe u op naleving specifieke zorgplicht kunt controleren.

Beoordeling op naleving van de specifieke zorgplicht

Van belang is dat de specifieke zorgplicht altijd geldt, ook als er specifieke regels of vergunningvoorschriften gelden. In het algemeen zal iemand de specifieke zorgplicht niet overtreden als hij die regels naleeft. Maar er kan sprake van een onvoorziene situatie, of van een vanzelfsprekende regel die niet meer uitgeschreven is. Bij uw beoordeling of er sprake is van een overtreding is het relevant of de initiatiefnemer redelijkerwijs kon vermoeden dat een activiteit nadelige gevolgen voor de fysieke leefomgeving kan hebben. Ook kijkt u of de initiatiefnemer redelijkerwijs in staat was om maatregelen te nemen.

Om te beoordelen of de uitvoerder van de activiteit in strijd met de specifieke zorgplicht heeft gehandeld, kunt u vragen stellen als:

  • Hoe is de activiteit uitgevoerd?
  • Welke maatregelen zijn genomen om schade te voorkomen?
  • Waarom zijn er geen maatregelen genomen?

Ook kunt u personen die mogelijk getuige zijn geweest van de activiteit om informatie vragen. Soms is het zinvol de situatie met een collega te bespreken.

Maatwerkvoorschrift opleggen

Soms is het niet duidelijk wat van degene die de activiteit verricht verwacht wordt. U kunt dan bijvoorbeeld degene die de activiteit verricht informeren per brief. Denk aan een situatie waarbij de riolering lekt. U informeert bedrijven dan dat ze tijdelijk niet kunnen lozen.

Ook kunt u, na overleg met de initiatiefnemer en de beleidsafdeling van uw organisatie, besluiten dat het nodig is een maatwerkvoorschrift op te leggen. Daarbij maakt u concreet wat op grond van de specifieke zorgplicht nodig is, bijvoorbeeld een technische maatregel. Bij overtreding moet u handhavend optreden.

Handhaven bij een overtreding van de specifieke zorgplicht

Als degene die de activiteit verricht de specifieke zorgplicht of het opgelegde maatwerkvoorschrift overtreedt, moet u handhavend optreden. Het hangt van de handhavingstrategie van uw organisatie af hoe u optreedt.

Bij de beoordeling op welke manier u gaat handhaven, bepaalt u:

  • welke interventie noodzakelijk is
  • of u alleen bestuursrechtelijk, alleen strafrechtelijk optreedt of beide trajecten inzet

Maak bij de beoordeling gebruik van het stappenplan in de Landelijke Handhavingsstrategie.

Meer informatie over toezicht op specifieke zorgplicht

Heeft u een vraag over een specifieke situatie? Neem contact met ons op, dan helpen wij u verder.

 

Bron: aan de slag met de omgevingswet 30-07-2019