Twijfels over ‘verantwoorde invoering’ Wkb

Nog ruim negen maanden, dan wordt volgens de huidige planning op 1 januari 2021 samen met de nieuwe Omgevingswet de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen ingevoerd. Proefprojecten die het draagvlak moeten vergroten en eventuele knelpunten moeten aantonen, zijn sinds de Eerste Kamer de wet op 14 mei 2019 aannam echter nog nauwelijks van de grond gekomen. Dat baart Bouwend Nederland grote zorgen.

De Wet kwaliteitsborging (Wkb) moet de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht verbeteren door onafhankelijke kwaliteitscontroleurs in te schakelen. “Daarnaast wordt de aansprakelijkheid van aannemers ten opzichte van particuliere en professionele opdrachtgevers uitgebreid”, legt beleidsmedewerker Ruben Heezen van Bouwend Nederland uit.

In een bestuursakkoord tussen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is afgesproken dat in de aanloop naar de beoogde invoering van de Wkb, op 1 januari 2021, een groot aantal proefprojecten zou plaatsvinden. Heezen: “Opdrachtgevers en aannemers zouden op die manier kunnen wennen aan de nieuwe methodiek, die onder andere behelst dat er een ‘opleverdossier’ wordt bijgehouden voor de opdrachtgever. En de verwachting was dat de pilots ook knelpunten en open eindjes aan het licht zouden kunnen brengen, die in overleg met de VNG en bij de bouw betrokken marktpartijen door het ministerie tijdig zouden worden verholpen.”

Bezwaren wegnemen of bevestigen

Bouwend Nederland is volgens Heezen altijd bereid om te kijken hoe de kwaliteit in de bouw verbeterd kan worden. “De vraag is alleen of dat met dit stelsel gaat gebeuren. We hebben grote twijfels over de kosten, de aansprakelijkheid en de extra papieren rompslomp die het oplevert. Op zich juichen wij die proefprojecten daarom toe. Ze kunnen onze bezwaren wegnemen of juist bevestigen. In de praktijk blijft het aantal pilots echter ver achter bij het doel: 10 procent van de minder risicovolle bouwprojecten, zoals woningen, bedrijfspanden van maximaal twee bouwlagen en kleine fiets- en voetgangersbruggen.”

Grote zorgen over korte tijdspanne

Uitgaande van het aantal projecten in deze zogenaamde ‘gevolgklasse 1’ dat nu nog vergunningplichtig is, hadden er sinds de zomer een flink aantal van start moeten zijn gegaan. In werkelijkheid kwam er volgens Heezen maar een handvol pilots van de grond. “Vanuit de VNG is de voorlichting richting gemeenten heel laat op gang gekomen. Gemeenten zijn zich nu nog aan het oriënteren. Op termijn resulteert dat vast in meer proefprojecten, maar de vraag is of de resultaten daarvan nog op tijd komen voor een verantwoorde invoering van de Wkb per 1 januari 2021.”

Die laatste omschrijving, benadrukt Heezen, staat letterlijk in het bestuursakkoord, net als de kanttekening dat er ‘vóór inwerkingtreding voldoende vertrouwen moet bestaan dat invoering van het stelsel leidt tot betere bouwkwaliteit tegen aanvaardbare kosten’. “De tijd dringt. Een half jaar voor de beoogde invoeringsdatum, zou de minister duidelijk moeten maken hoe de Wkb eruit komt te zien. Dat is dus al over een paar maanden. Met het oog op de knelpunten en de open eindjes die de wet nu nog bevat, maak ik me grote zorgen over die korte tijdspanne.”

Zorgvuldig implementatietraject nodig

De minister zou volgens Heezen de resultaten van de proefprojecten die plaatsvonden voordat de Eerste Kamer de Wkb aannam kunnen laten meewegen. “Maar de omstandigheden, spelregels en doelen waren toen heel anders. In het bestuursakkoord is nadrukkelijk vastgelegd dat er een zorgvuldig implementatietraject zou vooraf gaan aan de invoering van de Wkb, inclusief een substantieel aantal proefprojecten dat per gemeente overeen zou moeten komen met 10 procent  van alle vergunningen in gevolgklasse 1. Daarvan is nog lang geen sprake.”

Bouwers aan de slag met proefprojecten

Heezen roept bouwers op aan de slag te gaan met proefprojecten. Ongeacht de invoeringsdatum van de Wkb, drukt hij ze daarnaast op het hart zich te realiseren dat er door een fout van de wetgever geen overgangsrecht zit op het opleverdossier dat één van de pijlers is van het nieuwe kwaliteitsborgingsstelsel. “Dat is een van de open eindjes waar ik het over had. Voor alle bouwwerken en een deel van de infraprojecten die nu al starten en na de invoering van de Wkb worden afgerond, moeten bouwers aan de opdrachtgever een opleverdossier kunnen overleggen.”

Bron: Bouwend Nederland 13-03-2020