VKBN: halfjaarverslag laat vooruitgang zien, maar vraagt ook om helderheid over toezicht
De Vereniging KwaliteitsBorgers Nederland (VKBN) is positief over het besluit van de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB) om voortaan ook halverwege het jaar te rapporteren over de werking van het stelsel van kwaliteitsborging voor het bouwen (KB-stelsel). De uitkomsten over de eerste helft van 2026 vragen volgens VKBN echter wel om meer nuance. Onder de conclusies ligt namelijk een fundamenteel verschil van inzicht over de manier waarop kwaliteitsborging moet worden uitgevoerd en beoordeeld.
De TloKB inspecteerde in de eerste zes maanden van 2026 64 bouwprojecten, samen goed voor 548 bouwwerken. Daarbij werden 761 bouwonderdelen beoordeeld. Bij 88,5 procent voldeed het onderdeel op het moment van inspectie aan de eisen. Bij nog eens 4,3 procent was het aannemelijk dat de kwaliteitsborger het gebrek alsnog zou signaleren. In totaal was daarmee bij 92,8 procent van de onderzochte onderdelen sprake van voldoende kwaliteit of een gebrek dat naar verwachting door het stelsel zou worden ondervangen. In 2025 was dat 92,2 procent.
Toch stuurde de TloKB 32 van de 64 inspectierapporten door naar instrumentaanbieders voor opvolging. Volgens de toezichthouder werden gebreken niet altijd opgemerkt, waren beheersmaatregelen niet goed uitgevoerd of werden bepaalde bouwonderdelen onvoldoende getoetst.
Positief
VKBN-directeur Bob Gieskens noemt het positief dat de TloKB nu al tussentijds inzicht geeft in de ontwikkeling van het stelsel. “Daar hebben wij eerder nadrukkelijk voor gepleit. Als je pas na afloop van het jaar ziet wat er speelt, verlies je kostbare tijd. Een halfjaarverslag maakt het mogelijk om eerder met elkaar in gesprek te gaan en waar nodig bij te sturen.”
Tegelijkertijd vindt VKBN wel dat de toon van het verslag sterk wordt bepaald door wat nog niet goed gaat. De cijfers bieden volgens de vereniging ook aanleiding om de vooruitgang te benoemen. Zo steeg het percentage bouwonderdelen dat tijdens de inspectie voldeed van 84,9 naar 88,5 procent. De TloKB tekent daarbij zelf aan dat pas aan het einde van het jaar een volledig en representatief beeld over 2026 kan worden gegeven.
Discussie
De belangrijkste discussie gaat volgens VKBN over de vraag wanneer sprake is van gerechtvaardigd vertrouwen dat een bouwwerk volledig aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) voldoet. Zo hanteert de TloKB bij haar inspecties als uitgangspunt dat voor ieder bouwonderdeel aantoonbaar bewijs beschikbaar moet zijn. In de praktijk betekent dit dat ieder relevant aspect bij ieder project afzonderlijk moet worden getoetst.
Kwaliteitsborgers en instrumentaanbieders werken echter risicogestuurd. Zij stemmen hun toetsingsinspanning af op de kans dat een bouwonderdeel niet voldoet en op de mogelijke gevolgen daarvan. Bij onderdelen met een zeer laag risico kan dat betekenen dat deze niet in ieder project apart worden gecontroleerd. “We streven hetzelfde doel na: bouwwerken die aantoonbaar aan het Bbl voldoen. De discussie gaat over de route daarnaartoe. Risicogestuurd werken betekent ook voor VKBN niet dat kleine gebreken er niet toe doen. Het betekent wel dat kwaliteitsborgers vóóraf keuzes moeten maken om mensen, expertise en geld effectief in te zetten. Niet elk onderwerp waarop achteraf een gebrek wordt geconstateerd, hoeft vooraf in het borgingsplan te staan. Wel moeten die gebreken worden geëvalueerd om eventueel de risicoanalyse bij volgende projecten aan te passen.
Gesprek
Volgens VKBN beïnvloedt dit verschil in uitgangspunt de conclusies over het functioneren van kwaliteitsborgers en instrumentaanbieders. De vereniging is hierover al langere tijd met de TloKB in gesprek en wil dat overleg nog dit najaar intensiveren. Bob Gieskens: “We moeten voorkomen dat verschillende interpretaties het beeld over het hele stelsel gaan bepalen. Juist nu is het belangrijk om samen heldere en werkbare uitgangspunten te formuleren. Alleen dan kunnen we het vakmanschap versterken en het vertrouwen in kwaliteitsborging verder uitbouwen. De centrale vraag is niet: heeft de borger alles afgevinkt maar: staat dit bouwwerk er goed voor?”.
Bron: VKBN 27-08-2026