Nieuwsbrief VTH nr. 31, 2 april 2026

Beste lezer,

Voor u ligt de tweede VTH-nieuwsbrief van 2026.
Deze nieuwsbrief bevat informatie over zeven VTH-onderwerpen en een gastcolumn over VTH in Caribisch Nederland.

Inhoud:

• Gastcolumn: Nederland ligt ook in de Cariben
• Terugblik conferentie energieopslag en start consultatie wijzigingsbesluit
• Nieuwe LinkedIn-groep voor VTH-professionals
• Kwaliteitscriteria 3.0 geactualiseerd
• Handreiking en Trainingen Professioneel Opdrachtgever- en Opdrachtnemerschap
• Visitatie als middel om onszelf te verbeteren
• Aanbesteding kennisnet in voorbereiding
• Omgevingsdienst NL Kennisplannen 2026

Gastcolumn: Nederland ligt ook in de Cariben
Sebe Buitenkamp, manager milieu Caribisch Nederland bij het ministerie van IenW

Wist je dat Nederland niet alleen bestaat uit polders, filemeldingen en koeien in de mist, maar óók uit drie tropische bijzondere gemeenten in de Cariben? Bonaire, Sint Eustatius en Saba – de BES-eilanden.

Veel Nederlanders weten het wel, maar staan er niet bij stil. Terwijl op Saba gewoon de hoogste berg van heel Nederland staat. Ja echt: de Mount Scenery, veel hoger dan de Vaalserberg. En behalve de BES-eilanden maken natuurlijk ook de Caribische landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten ook onderdeel uit van het Koninkrijk der Nederlanden.

Maar hoe idyllisch die eilanden ook zijn, ze hebben net als de rest van Nederland hun eigen milieuproblemen. Misschien heb je weleens iets gehoord over de afvalstortplaats van Selibon Lagun op Bonaire. Geen romantisch plaatje van wuivende palmbomen, maar gewoon een serieus milieudossier waar je u tegen zegt.

En ondertussen wordt er daar, net als hier, gewoon gewerkt aan vergunningverlening, toezicht en handhaving – VTH. Alleen… in zo’n kleine eilandgemeenschap werkt alles nét even anders. Iedereen kent elkaar, de lijntjes naar het bestuur zijn kort, en de afstand tot Europees Nederland is letterlijk én figuurlijk groot. Het bestuurscollege is in veel gevallen het bevoegd gezag. Dat is logisch, maar het maakt onafhankelijk werken soms best ingewikkeld.

Gelukkig staan de BES-eilanden er niet alleen voor. De afgelopen twee jaar heeft Omgevingsdienst NL flink de schouders eronder gezet. Met urgente gevallen is aan de slag gegaan. Milieuvergunningen voor bedrijven zijn in de maak. Bouwdossiers zijn opgepakt. Er zijn toezichthouders opgeleid. Werkplannen zijn samen met de eilanden gemaakt. Kortom: de grootste knelpunten zijn in beweging gekomen.

Maar we zijn er nog niet. Nu begint de echte uitdaging: zorgen dat dit allemaal duurzaam wordt geborgd. Dat het niet afhankelijk blijft van een paar mensen of tijdelijke hulp, maar stevig ingebed raakt in hoe de eilanden hun leefomgeving beschermen. Want uiteindelijk gaat het om de gezondheid van bewoners, de natuur die zo uniek is én om bedrijven die duidelijkheid nodig hebben.

Dus ja, Nederland heeft tropische eilanden. Maar ook daar geldt: een goede leefomgeving vraagt om stevig werk. En dat is precies waar nu hard aan wordt gebouwd.
 

Terugblik conferentie energieopslag en start consultatie wijzigingsbesluit

Op 19 maart vond de Conferentie Energieopslag 2026 plaats. De bijeenkomst trok ruim 300 deelnemers van gemeenten, provincies, omgevingsdiensten, veiligheidsregio’s, ministeries en de energiesector. De opkomst laat zien dat energieopslag en het opslaan van elektrische energiedragers, zoals batterijen, snel aan belang winnen binnen de VTH-praktijk.

Focus op regelgeving
Tijdens de conferentie stond de ontwikkeling van nieuwe regelgeving centraal. Energieopslagsystemen spelen een groeiende rol in het energiesysteem, bijvoorbeeld bij het balanceren van het elektriciteitsnet en het benutten van duurzaam opgewekte energie. Tegelijkertijd zien we ook een toename in de opslag van batterijen en andere producten met lithiumhoudende energiedragers. Beide situaties vragen om uniforme veiligheidskaders. Tijdens de conferentie is een wijzigingsbesluit van het Besluit Activiteiten Leefomgeving, Besluit Kwaliteit Leefomgeving en Omgevingsbesluit gepresenteerd waarmee dit uniforme kader geboden gaat worden. Alle presentaties van de conferentie zijn hier te vinden.

Internetconsultatie
Op 27 maart is de internetconsultatie gestart van het wijzigingsbesluit, dat nieuwe regels voor energieopslag en het opslaan van elektrische energiedragers uitwerkt. De consultatie loopt vier weken en geeft overheden, bedrijven en andere betrokken partijen de mogelijkheid om te reageren.

Vervolgstap voor VTH-professionals
Voor gemeenten, provincies en omgevingsdiensten is de consultatie een belangrijk moment om te beoordelen of de voorgestelde regels aansluiten bij de praktijk en waar nodig aandachtspunten mee te geven. Het vervolgcongres vindt plaats op 28 oktober 2026, waar de uitkomsten van de consultatie en de verdere ontwikkelingen in energieopslag worden besproken. Aanmelden voor de bijeenkomst in oktober kan hier.
 

Nieuwe LinkedIn-groep voor VTH-professionals

Werk jij dagelijks met vergunningverlening, toezicht of handhaving in de fysieke leefomgeving?
De nieuwe LinkedIn-groep ‘VTH-professionals Nederland’ is dé plek om praktijkervaringen te delen, vragen te stellen en te leren van collega’s bij gemeenten, provincies en omgevingsdiensten. De groep richt zich op implementatie van producten uit de Samenwerkingsafspraken versterking VTH-stelsel.

Wat kun je verwachten?
Praktische tips, werkende voorbeelden, actuele ontwikkelingen en directe collegiale uitwisseling over vraagstukken waar je mee zit. Van casussen en instrumenten tot best practices en signalen uit de regio’s.
Heb je zelf een relevante publicatie, praktijkvoorbeeld, vraag of signaal uit jouw regio? Deel het vooral in de groep. Juist doordat deze community voor en door professionals is, helpen we elkaar met kennis, ervaringen en bruikbare inzichten uit de praktijk.

Voor wie?
VTH-professionals die werken aan de implementatie van de Samenwerkingsafspraken Versterking VTH (gemeenten, provincies en omgevingsdiensten).

Klik hier om naar de LinkedIn-groep te gaan en word lid!

Kwaliteitscriteria 3.0 geactualiseerd

Sinds 1 januari 2025 wordt er gewerkt met de Kwaliteitscriteria 3.0. Op basis van veelgestelde vragen en ervaringen uit de praktijk heeft het Kernteam Kwaliteitscriteria 3.0 (bestaande uit vertegenwoordigers van IenW, IPO, VNG en Omgevingsdienst NL) kleine wijzigingen en enkele verduidelijkingen doorgevoerd. Dit heeft geleid tot versie 3.1 van de Kwaliteitscriteria.

De wijzigingen in de versie 3.1 betreffen:

• Aanpassing in DG geluid van 900 naar 450 uur (in overeenstemming met KC 2.3 en rekenvoorbeeld in spelregel 2);
• Nadere toelichting dat medewerkers voor complexe taken ook kunnen worden ingezet voor eenvoudige taken (mits deze aan de kritieke massa voldoen);
• Nadere toelichting op verbijzondering voor de deskundigheden 3. Vergunningverlening milieu en 5. Toezicht en handhaving milieu met onderscheid in de sectoren (1) procesindustrie, (2) agrarisch, (3) afval en Seveso;
• Nadere toelichting deskundigheidsgebied advisering fysieke leefomgeving (bedoeld voor OD’s);
• Enkele kleine tekstuele correcties.

De stuurgroep versterking VTH heeft op 17 maart 2026 met deze wijzigingen ingestemd. Provincies, gemeenten en omgevingsdiensten worden via de reguliere communicatiekanalen over dit besluit geïnformeerd.

Voor het proces van het voldoen aan de kwaliteitscriteria is het van belang dat de huidige set kwaliteitscriteria inhoudelijk niet wordt gewijzigd tot 1 januari 2028. De komende twee jaar gaat het Kernteam KC aan de slag met de pro-memoriepunten uit de consultatie van de KC 3.0, voorbereiding deskundigheidsgebieden voor rijksinspecties, mogelijke uitbreiding van deskundigheidsgebieden als circulaire economie en klimaatadaptatie en duurzaamheid, evaluatie van de huidige set (inclusief reacties uit het werkveld) en verwerken van consequenties Wet Kwaliteitsborging (WKB).

Vragen? Stuur een e-mail naar kwaliteitscriteria3.0@vng.nl.
 

Handreiking en Trainingen Professioneel Opdrachtgever- en Opdrachtnemerschap

De Handreiking Professioneel Opdrachtgever- en Opdrachtnemerschap is definitief vastgesteld en vormt nu de basis voor een nieuw opleidingstraject binnen het VTH-stelsel Milieu. Deze praktische leidraad helpt professionals bij het verduidelijken van rollen, versterken van samenwerking en samen sturen op maatschappelijk effect in het kader van de Omgevingswet.

Wat biedt de handreiking?
De publicatie bevat praktische handvatten voor werken volgens de Big 8, heldere opdrachtformulering en bestuurlijke sensitiviteit. De handreiking is beschikbaar in de nieuwe LinkedIn-groep VTH Professionals Nederland.

Trainingen door Berenschot
De handreiking wordt integraal gebruikt in het opleidingstraject dat dit jaar door Berenschot wordt verzorgd in provinciale bijeenkomsten. In de training Professioneel opdrachtgeverschap en opdrachtnemerschap ga je als accountmanager (ook wel accounthouder of milieuregisseur) interactief aan de slag met de vier elementen:

• Ik – Jouw rol
• Wij – Samenwerking
• Het – Organisatorische invulling
• Zij – Omgeving & stakeholders

We koppelen de recente theorie uit de handreiking aan concrete praktijkvoorbeelden. Zo ga je naar huis met direct toepasbare inzichten en handvatten.

Praktische informatie
Data en locaties: per provincie (bekijk de planning via de onderstaande link)
Tijd: 09.30 – 13.00 uur (incl. lunch)
Kosten: geen
Duur: 1 dagdeel
Schrijf je in via deze link!

Vragen? Neem contact op met Janna Ebbens: janna.ebbens@vng.nl.

Visitatie als middel om onszelf te verbeteren

In de periode 2026 t/m 2028 wordt een volgende ronde visitaties uitgevoerd. De eerste drie visitaties uit deze ronde zitten erop. Omgevingsdienst Flevoland, Gooi en Vechtstreek (OFGV) beet het spits af. Omgevingsdiensten Brabant Noord (ODBN) en Haaglanden waren twee en drie in de rij.

Het visitatieproces is een initiatief van Omgevingsdienst NL. Een visitatie begint altijd met een kritische zelfevaluatie. Aan de hand van 6 thema’s met elk vier vragen, evalueren de 26 omgevingsdiensten zichzelf. Dat geeft een beeld waar de dienst staat, waar ze trots op zijn en wat zij zelf zien als verbeterpunten. Dat verslag is de basis voor het intakegesprek. Bij de intake kan de dienst zelf haar dilemma’s en de actualiteit in de organisatie aan de orde stellen.

Interviews op locatie
De visitaties verlopen volgens een vast format. Na de zelfevaluatie reist de visitatiecommissie naar de omgevingsdienst  en voert twee dagen tal van gesprekken met het bestuur, de directie, de organisatie, de ketenpartners en de opdrachtgevers. De eerste dag spreekt de commissie het bestuur en directie samen en later op de dag ook apart. Onder meer over de relatie tussen bestuur (als eigenaar van de OD) en directie. Dat is een belangrijk gesprek in het geheel van de visitatie.  

Onafhankelijk voorzitter
De visitatiecommissies hebben een onafhankelijk en ervaren voorzitter uit de wereld van EFQM en INK (Instituut Nederlandse Kwaliteit). Verder telt de commissie twee directeuren en een adviseur van een andere omgevingsdienst, een inhoudelijk deskundige voor VTH, een secretaris en een rapporteur. Zij doen de interviews en hebben als doel een verdieping aan te brengen op de opgeleverde stukken maar ook om de dienst te leren kennen. Visiteren is geen audit. Het is de commissie niet te doen om ‘vinkjes te kunnen zetten’. Omgevingsdienst NL heeft een Visitatiehandboek-26-28.pdf opgesteld. Dat is het kader voor alle 26 visitaties, het geeft structuur en kwaliteit aan het onderzoek en een goed beeld van het totaal.

Reacties: communicatie@omgevingsdienst.nl

Aanbesteding kennisnet in voorbereiding

Omgevingsdienst NL bereidt de aanbesteding van een nieuw kennisnet voor. De gunning is op of rond 1 juli 2026. Dan zijn er vervolgens vier tot vijf maanden om de eerste versie (het zogenoemde Minimum Viable Product, MVP) van het platform te bouwen en uit te rollen.
Het nieuwe kennisnet, met als werktitel UPLO (uitvoeringsplatform leefomgeving), wordt een digitale infrastructuur ter ondersteuning van het Kennisnetwerk VTH. De primaire gebruikers zijn de VTH-professionals in het veld. Qua fasering zal het UPLO in eerste instantie beschikbaar zijn voor alle medewerkers van de 26 omgevingsdiensten om kennis te halen en kennis te delen. UPLO zal later worden opengezet voor alle overheden met VTH-taken.

Samenwerking
Doel is samenwerking, kennisdeling en borging van gevalideerde kennis structureel te faciliteren. Het digitale platform zal eind 2026/ januari 2027 live gaan en heeft meerdere functionaliteiten, waaronder digitale samenwerkingsruimten, een profielenboek en een goed doorzoekbare kennisbank.

Ministerie van IenW
Na afronding van de beoordelingsfase en vóór definitieve gunning, vindt een verificatie plaats op de inschrijving en aangeboden oplossing en wordt advies uitgebracht aan het Ministerie van IenW. Het ministerie participeert in de besluitvorming over de definitieve gunning van de opdracht.

Reacties: communicatie@omgevingsdienst.nl
 

Omgevingsdienst NL Kennisplannen 2026

Het bestuur van Omgevingsdienst NL heeft grote waardering voor de Kennisplannen 2026 en dan met name de uniformiteit in de opzet. Het is voor de tweede keer dat de zes kennisregisseurs (KIS-VTH) met hun netwerk bij de omgevingsdiensten kennisplannen hebben opgesteld.

De plannen geven richting aan de ontwikkeling van kennisproducten op de gekozen prioritaire thema’s. Dat zijn voor dit moment: Water, ZZS, Energie (transitie en besparing), Circulaire economie, Bodem en ondergrond en Actuele vraagstukken.
De kennisregisseurs werken intensief samen met de VTH-professionals bij de omgevingsdiensten. De ene keer in een regierol, de andere keer als inhoudelijke projectleider. Doel is steeds de kennisvraag van de professional in het veld beantwoorden en die kennis breed delen.
Reacties: communicatie@omgevingsdienst.nl

Zijn er onderwerpen die u graag in de nieuwsbrief aan bod wilt laten komen?
Wij horen het graag!

Bekijk ook onze LinkedIn‐pagina

Contact: PostbusVTH@minienw.nl