Nieuwe digiDeal: digitale vergunningverlening met BIM

Snellere vergunningverlening betekent sneller bouwen! Daarom ondertekenden brancheorganisaties op 10 juni 2026 de digiDeal om vergunningsaanvragen voor de bouw digitaal en datagedreven te verwerken. Nieuwsgierig? We spraken met projectleider Jeroen de Ruig (VNG) en Senior Adviseur Vergunningen Willeke Wijnen (Gemeente Veenendaal en VNG).

DigiDeal: van ambitie naar uitvoering

Voor de kenners: dit digitaliseringsinitiatief is een uitwerking van beleidsmaatregel 13 van het Bestuursakkoord Digitalisering Gebouwde Omgeving 2027. Het gaat om het digitaal aanbieden en verwerken van vergunningsaanvragen voor de woningbouw. Daarbij draait het niet langer om tientallen losse PDF-documenten, maar om datagedreven werken met 3D Building Information Models (BIM), standaardisatie en geautomatiseerde toetsing. Daarmee willen de partners het vergunningenproces versnellen én verbeteren.

Dit is echt een kans om de woningbouw te versnellen. We weten al jaren dat dit kan. Nu zetten we eindelijk samen de stap om het echt mogelijk te maken. Dat is gaaf.

Jeroen de Ruig

Vergunningenprocessen kosten nu veel tijd én frustratie

Willeke weet als geen ander waar gemeenten en aanvragers in de praktijk tegenaan lopen. “Vergunningsaanvragen zijn vaak niet compleet. Er ontbreken gegevens of informatie staat verspreid over documenten en systemen. Daardoor moeten gemeenten veel handmatig controleren en steeds opnieuw informatie opvragen. 90% van de aanvragen is niet in één keer compleet bij indiening.”

Volgens Willeke zijn de processen vaak ook omslachtig voor aanvragers, zoals architecten en ontwikkelaars. “Je moet veel informatie aanleveren en iedere gemeente vraagt het weer nét anders uit.” Jeroen vult aan: “Je hebt 342 gemeenten die het op 342 verschillende manieren doen. Er is geen standaardisatie.” Daardoor ontstaat extra werk. Dat kost tijd en zorgt voor frustratie aan beide kanten.

Van platte tekeningen naar datagedreven toetsen

Daarom slaan de brancheorganisaties van gemeenten, softwareleveranciers, architecten, ontwikkelaars en andere ketenpartners binnen de digiDeal de handen ineen. Samen werken zij aan standaarden, machineleesbare regels (regels die software automatisch kan interpreteren en toepassen) en de toepassing van BIM-modellen in het vergunningenproces.

De oplossing ligt volgens Jeroen in het beter benutten van data die al beschikbaar is. “Architecten werken vaak al met 3D BIM-modellen vol data over het gebouw. Daarin staat veel meer informatie dan op een traditionele bouwtekening.”

De echte winst ontstaat wanneer gegevens uit het BIM-model worden gecombineerd met geo-data van de omgeving en de regels die op een locatie gelden. “Dan heb je alle ingrediënten bij elkaar om te bepalen of iets wel of niet mag. Denk bijvoorbeeld aan de bouwhoogte, de bestemming van een locatie of eisen rondom brandveiligheid.”

Slimmer werken in tijden van personeelstekort

Veel van die controles kunnen dan deels automatisch worden uitgevoerd. Daardoor kunnen vergunningverleners zich meer richten op uitzonderingen en complexe afwegingen, terwijl standaardcontroles sneller en consistenter worden uitgevoerd.

Dat levert volgens Willeke niet alleen tijdwinst op. “Gemeenten hebben steeds meer moeite om genoeg goed opgeleide vergunningverleners te vinden. Terwijl de hoeveelheid werk toeneemt. Ook daarom moeten we slimmer gaan werken. Niet om mensen te vervangen, maar om het werk efficiënter, leuker en beter te maken.”

“En uiteindelijk draagt het natuurlijk ook bij aan onze grote maatschappelijke opgave: sneller bouwen in Nederland,” besluit Jeroen.

Leren van én met andere landen

Snellere en betere vergunningverlening is niet alleen in Nederland een uitdaging. Andere landen werken aan dezelfde vraagstukken.

Jeroen: “We hebben gekeken hoe ze dit in Singapore aanpakken en wat we daarvan kunnen leren.” Kennisuitwisseling vindt ook plaats op specifieke onderwerpen. “In België werken ze aan FireBIM, waarbij brandveiligheidsregels worden gekoppeld aan BIM-modellen. Daar kijken wij naar om te zien wat we daarvan kunnen gebruiken.” Willeke vult aan: “Ik test nu ook een tool die ze in Duitsland gebruiken bij de vergunningverlening.”

Tegelijkertijd loopt Nederland op sommige onderdelen voorop. “Landen als Duitsland kijken naar onze aanpak van geo-data, open standaarden en het Omgevingsloket,” vertelt Jeroen. “Zo ontstaat een mooie wisselwerking tussen landen.”

Wereldwijd congres naar Nederland

Vers van de pers is het nieuws dat Nederland volgend jaar gastland is van een wereldwijd congres over BIM en digitale vergunningverlening: het Digital Building Permit Congres.

Jeroen: “Als je tegen gemeenten zegt dat we contact hebben met Duitsland en België, vinden ze dat al interessant. Maar als je vertelt dat volgend jaar de hele wereld naar Nederland komt om hierover kennis uit te wisselen, dan gaat het echt leven.”

De belangstelling groeit ook in Nederland. Inmiddels zijn vijf koplopergemeenten aangesloten: Veenendaal, Rotterdam, Eindhoven, Nieuwkoop en Apeldoorn. Daarnaast voeren we met meerdere gemeenten gesprekken om aan te haken. “De groep wordt steeds groter. En dat is precies de bedoeling,” zegt Jeroen.

Grote impact voor de hele sector

De digiDeal is niet alleen interessant voor gemeenten. Ook architecten, projectontwikkelaars, woningcorporaties, ingenieursbureaus en softwareleveranciers hebben baat bij een slimmer vergunningenproces.

Volgens Jeroen zit de grootste winst in de samenwerking. “Je kunt dit alleen samen doen. Uiteindelijk profiteert de hele keten ervan als we informatie beter uitwisselen en vergunningen sneller en voorspelbaarder kunnen behandelen. Voor softwareleveranciers biedt dit bovendien kansen. Met BIM, geo-data en machineleesbare regels kun je toepassingen ontwikkelen die nu nog niet mogelijk zijn.”

Doe mee!

Met de ondertekening van de digiDeal begint het echte werk. De komende periode werken de partners verder aan standaarden, software en praktijkproeven.

Wil je als ketenpartner aansluiten? Jeroen: “Graag, dit is hét moment. Alleen samen kunnen we de vergunningverlening sneller, slimmer en voorspelbaarder maken.”

Deze partners ondertekenden de digiDeal op 10 juni

• VNG
• Ministerie van Binnenlandse Zaken
• Vereniging Bouw- en Woningtoezicht Nederland
• Koninklijke NLingenieurs
• Bouwend Nederland
• Building SMART
• Koninklijke Bond Nederlandse Architectenbureaus
• WoningBouwersNL
• DigiGO

Koppeling met het Bestuursakkoord

Lees meer over de digiDeal Digitale vergunningverlening met BIM. Dit initiatief komt voort uit beleidsmaatregel 13 van het Bestuursakkoord ‘27.