Nieuwsbrief VTH nr. 32, 1 juli 2026

Beste lezer,

Voor u ligt de derde VTH-nieuwsbrief van 2026.
Deze nieuwsbrief bevat informatie over vijf VTH-onderwerpen en een gastcolumn over tweede ronde visitaties voor en door Omgevingsdiensten.

Inhoud:

• Kamerbrief Voortgang versterking VTH-stelsel milieu juni 2026
• Gastcolumn: Visitaties; een spiegel die werkt
• Kennisnetwerk: Kennisthema’s Klimaatadaptatie en Agrarisch
• Voortgang implementatietraject regionale beleidscyclus
• Conceptueel Informatiemodel VTH Fysieke Leefomgeving (CIMFLO): stap naar één taal voor VTH-data
• ‘U bent aan zet’ (voor een veilige, schone en gezonde leefomgeving)

Kamerbrief Voortgang versterking VTH-stelsel milieu juni 2026

Op 22 juni jl. heeft de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), mede namens de minister van Justitie en Veiligheid (JenV), de Tweede Kamer geïnformeerd over de voortgang van de versterking van het stelsel van Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH-stelsel) milieu. Met deze Kamerbrief wordt teruggeblikt op de ontwikkelingen die in het eerste half jaar van 2026 zijn gedaan.

De Kamer is geïnformeerd over drie onderwerpen op het gebied van milieucriminaliteit. Allereerst is de politie op het gebied van de politiemilieutaak in 2026 gestart met een verbetertraject waarin zij inzet op meer landelijke regie in de organisatie en uitvoering van de aanpak van milieucriminaliteit. Daarnaast is het onderzoeksrapport ‘Onderzoek naar toepassing Wet Bibob bij milieuvergunningen’ gepubliceerd. Onderzocht is of er effectiever gebruik kan worden gemaakt van de Wet Bibob in de aanpak van milieucriminaliteit. Het kabinet verkent samen met de betrokken partners hoe vorm te geven aan de opvolging van het onderzoek. Als laatste is er opvolging geweest van het Onderzoek Landelijk Expertisecentrum Milieucriminaliteit (LEC). Het ministerie van IenW verkent met de betrokken partners of het expertisecentrum bij wijze van experiment binnen de Strategisch Milieukamer (SMK) kan worden opgezet om zodoende ervaring op te doen met hoe het expertiseteam het beste van toegevoegde waarde kan zijn.

Verder is de Kamer geïnformeerd over het provinciaal onderzoek interbestuurlijk toezicht omgevingsrecht (IBT-O). Onderzocht is wat de mogelijkheden zijn om IBT-O te versterken. Een interprovinciale vakgroep van het IBT-O begeleidt de verdere uitwerking van het onderzoek. In het najaar van 2026 zal over de concrete uitwerking besluitvorming door de provincies plaatsvinden.

Daarnaast informeert de Kamerbrief over de voortgang van het Wetsvoorstel versterking VTH-stelsel milieu. Op dit moment wordt de inbreng in internetconsultatie en toetsen verwerkt in het wetsvoorstel en de bijbehorende memorie van toelichting. Naar verwachting wordt het gewijzigde wetsvoorstel in de tweede helft van 2026 aangeboden aan de Raad van State voor advies.

De Kamerbrief gaat ook in op de eindbeoordeling robuuste omgevingsdiensten. Alle omgevingsdiensten hebben hun eindrapportage ingediend bij IenW. Hiermee doen zij verslag van de voortgang tot het robuust worden. IenW werkt op dit moment aan de eindbeoordeling. Het is de verwachting dat de Kamer hierover in oktober geïnformeerd wordt.

Tot slot beschrijft de Kamerbrief de actuele stand van zaken van het Programma Digitalisering VTH. Op 21 mei jl. is akkoord bereikt tussen de ministeries van IenW en VRO, IPO, VNG, UvW en Omgevingsdienst NL op het doel, de reikwijdte en de samenwerking van het programma. Om het programma te ondersteunen en expertise bij de omgevingsdiensten te gebruiken, wordt een subsidie verleend aan Omgevingsdienst NL. Deze zomer wordt een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) uitgevoerd. Over de uitkomsten zal de Kamer later geïnformeerd worden.

De ontwikkelingen in de versterking van het VTH-stelsel milieu dragen bij aan het continue proces van de verdere versterking van het stelsel en een goede uitvoering van taken die raken aan het milieu en de leefomgeving.

De Kamerbrief en bijlagen zijn te vinden via deze link: Kamerbrief Voortgang versterking VTH-stelsel milieu juni 2026 | Tweede Kamer der Staten-Generaal.
 

Gastcolumn: Visitaties; een spiegel die werkt
Door: Jan Lenssen, directeur Omgevingsdienst Brabant Noord en portefeuillehouder visitaties Omgevingsdienst NL

Omgevingsdienst NL is volop bezig met de tweede visitatiecyclus en die is anders dan de eerste. De effecten van die eerste ronde zijn namelijk goed merkbaar. Omgevingsdiensten die eerder werden gevisiteerd, hebben serieuze verbetertrajecten doorlopen en laten vooruitgang zien. Dat geeft vertrouwen: in het instrument, in elkaar en in de bereidheid van omgevingsdiensten om te leren.

Opvallend is ook het brede draagvlak. Niet alleen onder de omgevingsdiensten, maar ook bij gemeenten, provincies en andere partijen in het VTH-stelsel. Omgevingsdiensten ervaren visitaties niet als controle van buitenaf, maar als een gezamenlijk instrument om het stelsel te versterken. Dat draagvlak is te danken aan de aanpak die gericht is op leren en verbeteren, niet op afrekenen.

De visitatie vervult een belangrijke rol voor het VTH-stelsel als geheel. Door alle omgevingsdiensten aan de hand van hetzelfde kader te bevragen, ontstaat een stelselbreed geobjectiveerd beeld. Waar lopen diensten tegenaan? Welke thema’s vragen landelijk aandacht? De tweede cyclus bouwt daar bewust op voort: we kijken nu ook expliciet naar de samenwerking in het stelsel en de structurele verbeterprocessen. Visitaties zijn daarmee geen intern kwaliteitsinstrument, maar een perspectief op de ontwikkeling van de omgevingsdiensten afzonderlijk en de staat van het stelsel.

In deze tweede cyclus hebben we een belangrijke les verwerkt: het bestuur doet ertoe. Hoe een bestuur zijn omgevingsdienst aanstuurt, ruimte geeft en kaders stelt, is bepalend voor wat een dienst kan bereiken. Daarom is het gesprek met bestuurders in deze ronde bewust uitgebreid en verdiept. Niet om hen te beoordelen, maar om het volledige plaatje te begrijpen.

Een scherpe visitatie vraagt om een goede commissie. Bewust werken we met onafhankelijke externe voorzitters zonder directe binding met de sector. Zij zorgen dat álle relevante punten aan de orde komen, ook de ongemakkelijke, en dat het visitatierapport objectief en evenwichtig is. Die onafhankelijkheid werkt: de rapporten zijn duidelijk, herkenbaar en constructief-kritisch. Bijkomend voordeel: ook de commissieleden zelf ervaren de visitaties als leerzaam. In de keuken kijken van een collega-dienst leert je lessen voor je eigen organisatie.

Een stelsel dat zichzelf niet periodiek bevraagt, stagneert. Visitaties zijn de manier waarop omgevingsdiensten samen de lat hoger leggen voor zichzelf, voor elkaar en voor het vertrouwen van bestuur en samenleving. Die spiegel mag best confronterend zijn.
 

Kennisnetwerk: Kennisthema’s Klimaatadaptatie en Agrarisch

Recent zijn er twee besluiten genomen met betrekking tot het Kennisnetwerk VTH.

• Met betrekking tot het kennisthema Klimaatadaptatie is, mede op basis van een advies van Tauw, geconstateerd dat er op dit moment nog niet voldoende basis is om een kennisplatform voor dit thema in te richten. Belangrijke overweging daarbij was dat de vertaalslag van adaptatiebeleid naar de uitvoering bij veel gemeenten nog onvoldoende ver gevorderd is, waardoor er nog relatief weinig VTH-taken in relatie tot klimaatadaptatie bij omgevingsdiensten worden neergelegd. 
• Met dit besluit is ruimte ontstaan voor een nieuw prioritair thema binnen het Kennisnetwerk VTH. Binnen het kennisplatform Actuele vraagstukken bestaat er een goed beeld van de actuele kennisbehoeften en uitdagingen. Gebleken is dat er veel kennisvragen leven rondom het thema Agrarisch. Na overleg met de stuurgroep en het ministerie van IenW is ingestemd met het voorstel om rondom dit thema een kennisplatform in te richten. Omgevingsdienst NL is inmiddels gestart met het werven van een kennisregisseur.

Voortgang implementatietraject regionale beleidscyclus

Onder leiding van het Interprovinciaal Overleg (IPO) is het implementatietraject regionale beleidscyclus gestart. Het doel is de implementatie verder te brengen en de bestaande handreiking te actualiseren. De implementatie verloopt via vier deelprojecten. Dit zijn:

• Regionale beleidscyclus
• Outcomegericht werken
• Samenwerking bestuurs- en strafrecht
• Advisering

Per deelproject werken betrokken organisaties (o.a. provincies, gemeenten en omgevingsdiensten) in kennissessies aan de ontwikkeling en overdracht van praktijkkennis, praktijkervaring en toe te passen methoden. Alle producten, de handreiking en de agenda met bijeenkomsten staan op het platform ‘Regionale Beleidscyclus’ op Kennisnet van Omgevingsdienst NL. Dit platform is bedoeld voor medewerkers van provincies, gemeenten, omgevingsdiensten en andere overheidsorganisaties die werken aan de regionale beleidscyclus. Aanmelden kan hier.

In de inventarisatie fase is de behoefte onder gemeenten, provincies en omgevingsdiensten opgehaald. Alle omgevingsdiensten, provincies en 45 gemeenten hebben een vragenlijst ingevuld. Deze is februari uitgezet via het IPO, de VNG en Omgevingsdienst NL en geeft een beeld van het gebruik van de handreiking. Er is met bijna alle 26 omgevingsdienst-regio's een intakegesprek gevoerd. De inzichten uit de vragenlijst en de gesprekken vormen de basis voor de vervolgfase van het implementatietraject. Het implementatieplan, beschreven per deelproject, vind je terug op het kennisnetplatform ‘Regionale Beleidscyclus’.

Conceptueel Informatiemodel VTH Fysieke Leefomgeving (CIMFLO): stap naar één taal voor VTH-data

Omgevingsdienst NL zet een belangrijke stap richting één gezamenlijke taal voor informatie binnen het VTH-stelsel. De Algemene Ledenvergadering heeft ingestemd met het Conceptueel Informatiemodel VTH Fysieke Leefomgeving (CIMFLO).

CIMFLO is een gezamenlijk informatiemodel dat beschrijft hoe gegevens binnen het VTH-stelsel op een uniforme manier worden vastgelegd. Hierdoor gebruiken omgevingsdiensten en andere VTH-partners dezelfde definities en dezelfde taal voor informatie. Dat maakt het eenvoudiger om gegevens uit te wisselen, met elkaar te vergelijken en gezamenlijk te analyseren. Zo ontstaat een betere basis voor samenwerking, datagedreven werken en landelijke inzichten.
In de komende maanden wordt samen met de omgevingsdiensten in kaart gebracht wat de impact van CIMFLO is op processen, systemen en gegevensregistratie. De uitkomsten vormen de basis voor een implementatievoorstel.
 

‘U bent aan zet’ (voor een veilige, schone en gezonde leefomgeving)

Bestuurlijke conferentie VTH-stelsel en milieucriminaliteit

‘U bent aan zet’ (voor een veilige, schone en gezonde leefomgeving)

Dat is de titel van de bestuurlijke conferentie rondom de thema’s Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) en milieucriminaliteit die 16 november in Utrecht (12.00-18.00 uur) door IenW wordt georganiseerd.

De conferentie brengt bestuurders en partners uit het VTH- en veiligheidsdomein samen, waaronder: burgemeesters, wethouders, gedeputeerden, de Unie van Waterschappen, Omgevingsdienst NL en omgevingsdiensten, evenals vertegenwoordigers van IPO, VNG en het Openbaar Ministerie en de politie.

Programma
De conferentie wordt afgetrapt door de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, Annet Bertram. 
Mogelijke onderwerpen zijn: samenwerking bestuursrecht-strafrecht, ketentoezicht, de versterking van het VTH-stelsel, horizontale verantwoording, etc. 

De conferentie biedt een waardevolle gelegenheid om kennis en ervaringen te delen, nieuwe inzichten op te doen en gezamenlijk bij te dragen aan de verdere versterking van het VTH-stelsel milieu.
Maar bovenal aan een schoon, veilig en gezond Nederland!

De officiële uitnodiging met informatie over het programma volgt in september,
maar u kunt zich nu al als geïnteresseerde registreren via onderstaande link. 

Registreer uzelf hier ​