Gebouwd erfgoed - nieuwsbrief gemeenten 34, augustus 2026
In de nieuwsbrief voor gemeenten delen we nieuws en evenementen over gebouwd en groen erfgoed en geven we u meer informatie over verduurzaming en subsidies. Deel deze nieuwsbrief ook met collega's die betrokken zijn bij cultureel erfgoed binnen uw gemeente. Abonneren kan via dit aanmeldformulier.
Rodahal Kerkrade aangewezen als rijksmonument
De Rodahal in Kerkrade is aangewezen als rijksmonument. Het is een nieuw, relatief jong rijksmonument uit de periode 1965-1990 (Post 65). Met deze monumentale status krijgt de Rodahal maximale bescherming en blijft ze behouden voor toekomstige generaties. Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Rianne Letschert overhandigde op 13 juli het besluit en monumentenschild aan burgemeester Petra Dassen-Housen. De aanwijzing als rijksmonument van de Rodahal Kerkrade is onderdeel van het aanwijzingsprogramma voor vijftien rijksmonumenten uit de periode 1965-1990. De komende periode volgen nog meer aanwijzingen van deze jonge monumenten. De locaties weerspiegelen het bijzondere karakter van deze periode. Hiermee wordt vooruitgelopen op een meer omvangrijk aanwijzingsprogramma van rijksmonumenten uit de periode Post 65.
Publicatie: Post 65 Woonlandschappen - Ontwikkeling en voorbeelden 1965-1990
In opdracht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) heeft SteenhuisMeurs onderzoek gedaan naar uitbreidingswijken uit de periode 1965-1990 met een sterke landschappelijke component. Vanwege de ruime opzet, het groene karakter met parken, (collectieve) tuinen en beplanting en de inpassing van bestaande landschapselementen, kunnen deze wijken worden gekenmerkt als woonlandschappen. Het onderzoek duidt de totstandkoming van de wijken vanuit het ruimtelijk beleid, de maatschappelijke ontwikkelingen en de heersende ontwerpprincipes. Het onderzoek is bedoeld voor iedereen met interesse in Post 65, stedenbouwkundige ontwikkeling en groen erfgoed.
Denk mee over Post 65 gebieden in uw regio
Dit najaar organiseert de RCE in samenwerking met de regionale steunpunten verschillende bijeenkomsten over Post 65 gebieden. Denk daarbij aan woonwijken, ruilverkavelingen, universiteitscampussen, stadsvernieuwing, winkelcentra, recreatiegebieden en natuurontwikkeling. Tijdens de bijeenkomsten, bedoeld voor medewerkers op het gebied van cultureel erfgoed, stedenbouw en ruimtelijke ordening bij gemeenten en provincies, delen we o.a. de resultaten van regio-specifiek onderzoek. We laten zien welke gebieden als waardevol naar voren zijn gekomen en gaan graag in gesprek over onder meer prioritering en de vraag welke gebieden een erfgoedwaarde van nationaal belang hebben.
Data
U bent welkom op:
- 22 september in Bergen op Zoom, voor Zeeland en West-Brabant
- 1 oktober in Nuis, voor Drenthe, Groningen, Friesland
- 29 oktober in Weert, voor Limburg en Oost-Brabant
Reserveer alvast 3 december (Overijssel, Gelderland, Flevoland) en 10 december (Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht). Locaties en aanmeldmogelijkheden volgen via cultureelerfgoed.nl en de agenda van uw regionale steunpunt.
Aanvraagformulier Subsidieregeling grote restauratieopgaven niet-woonhuisrijksmonumenten beschikbaar
Van 1 tot en met 15 september 2026 kunnen eigenaren van niet-woonhuisrijksmonumenten met een grote restauratieopgave subsidie aanvragen voor de restauratiekosten. Het aanvraagformulier voor deze subsidie is nu beschikbaar op de website van de RCE. Juist niet-woonhuis rijksmonumenten met een grote restauratieopgave vielen tot nu toe vaak buiten de boot als het gaat om subsidie. Daarom is een nieuwe subsidieregeling opgesteld die begin dit jaar is gepubliceerd. Het aanvraagformulier en informatie over welke bijlagen u bij uw aanvraag moet voegen vindt u terug op cultureelerfgoed.nl
Advieslijnen aanpassen rijksmonument
Als men een rijksmonument aanpast, zijn er meerdere factoren om rekening mee te houden. Om eenieder te ondersteunen die betrokken is bij aanpassingen aan rijksmonumenten, zoals de monumenteigenaar, gemeente of architect, worden door de RCE zogenoemde advieslijnen ontwikkeld. In deze advieslijnen staan praktische handvatten voor veelvoorkomende vraagstukken, zoals: ‘Wanneer is een nieuwe dakopbouw op een rijksmonument passend?’. De eerste zes advieslijnen zijn gepubliceerd. De komende jaren wordt dit aantal uitgebreid met andere onderwerpen.
???????????????????????????????????????????? ???????????????? ???????????? ???????????? ???????????????????????????????? ???????????????????????????? ???????????????? ????????????????????????????
De Week van het Duurzaam Erfgoed (WDE) wordt dit jaar voor de zesde keer georganiseerd, van 14 t/m 17 september. Deze editie staat in het teken van Warmtetransitie. Tijdens de WDE laten experts zien hoe beschermde monumenten en andere historische gebouwen kunnen bijdragen aan de warmtetransitie. Het programma biedt een gevarieerd aanbod van webinars, de excursiereeks ‘Duurzaam Erfgoed in de Regio’ met duurzaam erfgoed-uitjes door het hele land en als afsluiter het Duurzaam Erfgoed Congres in Haarlem op 17 september. Het belooft een week te worden vol kennisdeling, inspiratie en praktijkvoorbeelden over duurzaam erfgoed. De RCE is partner van de Week van het Duurzaam Erfgoed.
De Groene Menukaart
Verduurzaming van cultureel erfgoed is voor veel gemeenten een opgave. Steeds meer gebouweigenaren willen hun monument verduurzamen en zetten al stappen. Waar te beginnen en wat levert het op? Voor dit soort vragen is De Groene Menukaart ontwikkeld, een online omgeving die is ontwikkeld voor beschermde monumenten, maar ook toepasbaar is op andere gebouwen met cultuurhistorische waarde of panden binnen beschermde stads- en dorpsgezichten. De Groene Menukaart biedt gemeenten praktische handvatten om initiatiefnemers te ondersteunen bij de verduurzaming van cultureel erfgoed.
Start nieuwe reeks podcast Duurzaamheid en Innovatie bij monumenten
De nieuwste aflevering van de podcast van het Gelders Restauratie Centrum (GRC), Duurzaamheid en Innovatie bij monumenten, gaat over het verplichte energielabel voor monumenten. Volgens RCE-experts Frank Buchner en Jill Vervoort is het label bedoeld om gebouwen te kunnen vergelijken en verduurzaming te stimuleren, zonder normerende werking tot 2030. Beiden benadrukken ze dat niet het energielabel, maar het monument zelf altijd het uitgangspunt voor verduurzaming moet zijn. Vanaf deze zomer verschijnen er meer nieuwe afleveringen van de podcastreeks.
Uitgelicht
Help mee: Boerderijenstichting Fryslân brengt Friese boerderijen in kaart
Boerderijenstichting Fryslân werkt samen met de provincie Fryslân aan een inventarisatie van alle Friese boerderijen. Via een online formulier kunnen eigenaren gegevens over hun boerderij aanleveren. De verzamelde informatie wordt opgenomen in een nieuwe kaartlaag op de cultuurhistorische kaart van Fryslân. De inventarisatie biedt waardevolle inzichten in onder meer aantallen, typologie en landschappelijke context van boerderijen. Deze kennis kan gemeenten en de provincie ondersteunen bij beleidsontwikkeling, onderhoud en behoud van het agrarisch erfgoed. Gemeenten kunnen een bijdrage leveren door boerderijeigenaren op deze inventarisatie te wijzen.
Nieuw magazine Boerderijenfonds
Het Boerderijenfonds heeft een nieuwe editie uitgebracht van het magazine 'Een nieuwe toekomst voor boerderijen'. Het magazine laat zien welke kansen historische boerderijen bieden voor een leefbaar en toekomstbestendig platteland. Aan de hand van inspirerende praktijkvoorbeelden vertellen eigenaren hoe zij hun boerderij een nieuwe bestemming hebben gegeven. Daarnaast bevat het magazine verdiepende artikelen over onder meer verduurzaming, bouwhistorie en de betekenis van het boerenerf. Daarmee vormt het een bruikbare bron voor eigenaren, initiatiefnemers, gemeenten en andere betrokkenen bij het behoud en de ontwikkeling van agrarisch erfgoed.
Vijf vragen over het Programma voor cultureel erfgoed onder de Omgevingswet – Steunpunt Cultureel Erfgoed Noord-Holland
U heeft er vast al eens over gehoord: het programma onder de Omgevingswet. Misschien wilt u een nieuwe erfgoednota vaststellen en vraagt u zich af of dit een programma moet worden. Of heeft uw collega van ruimtelijke ordening u gevraagd om input te leveren voor een gebiedsgericht programma. Het Steunpunt Cultureel Erfgoed Noord-Holland benoemt in dit artikel belangrijke aandachtspunten over een programma voor cultureel erfgoed onder de Omgevingswet. Het artikel is bedoelde voor erfgoedambtenaren.
'Erfgoedkeuzes zijn zelden zwart-wit. Zo maak je betere afwegingen' - ErfgoedAcademie
Erfgoedprofessionals staan regelmatig voor complexe keuzes waarbij verschillende belangen en perspectieven samenkomen. Beslissingen over restauratie, behoud van latere toevoegingen of het inpassen van duurzaamheid en modern gebruik kennen vaak geen eenduidig juiste oplossing. Dit artikel van de ErfgoedAcademie laat zien hoe (startende) erfgoedprofessionals zulke afwegingen kunnen maken. Daarbij worden inzichten gebruikt uit de cursus Erfgoed, een kennismaking, die handvatten biedt voor het omgaan met uiteenlopende erfgoedvraagstukken. De cursus gaat op 1 september 2026 weer van start.
Wedstrijden en prijzen
Meld een Monumententalent aan voor de Monumenten-talentprijs 2026
Om verjonging en vernieuwing in de erfgoedsector te stimuleren, heeft de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de jaarlijkse aanmoedigingsprijs Monumententalent ingesteld. Het gaat specifiek om jonge professionals (tot 32 jaar) die betaald werk verrichten in de Nederlandse monumentensector. De winnaar ontvangt een uniek en naar eigen wens in te vullen ontwikkeltraject van 3000 euro. De overige twee finalisten ontvangen elk 1500 euro voor hetzelfde doel. Aanmelden kan tot en met maandag 28 september 17:00 uur.
Fotowedstrijd Open Monumentendag 2026
Op 12 en 13 september 2026 openen ruim 5.000 monumenten in Nederland weer gratis hun deuren voor publiek tijdens Open Monumentendag. De perfecte gelegenheid om monumentaal erfgoed te bezoeken én vast te leggen. Bezoekers kunnen hun mooiste plaatje insturen voor de Open Monumentendag Fotowedstrijd en kans maken op een leuke prijs. Iedereen kan meedoen: van enthousiaste hobbyfotografen tot ervaren professionals. Foto’s kunnen worden ingezonden van 11 t/m 20 september. De winnaar wordt begin oktober bekendgemaakt.
Laatste kans: Inzendingen Erfgoedvrijwilligersprijs 2026
Tot en met 31 augustus 2026 kunnen vrijwilligersteams worden genomineerd om kans te maken op de Erfgoedvrijwilligersprijs 2026. Per provincie wordt één finalist gekozen. Uit alle genomineerden kiezen het publiek en een onafhankelijke jury drie winnaars. Het winnende team ontvangt een cheque van 10.000 euro; deels vrij te besteden en deels ter bevordering van kennisoverdracht. Voor de nummers twee en drie is een cheque beschikbaar van 5.000 euro.
Agenda
Bijeenkomsten
14 - 17 september 2026 - Week van het Duurzaam Erfgoed (WDE)
18 september 2026 - Bouwhistorisch Platform
22 september 2026 - Regiobijeenkomst Post65 gebieden - Zeeland en West-Brabant
24 september 2026 - Cursus Gemeentelijk Erfgoedbeleid (ErfgoedAcademie)
25 september 2026 - Interieurplatform
25 september 2026 - Leerlijn Behoud het kerkgebouw Zuid-Holland (ErfgoedAcademie)
1 oktober 2026 - Cursus Erfgoed en financiën (ErfgoedAcademie)
2 oktober 2026 - Platform Glas in Gebouwen
6 oktober 2026 - Symposium: Aardkundig erfgoed versterkt gebiedsopgaven
8 oktober 2026 - Cursus Agrarisch erfgoed (ErfgoedAcademie)
14 oktober 2026 - Cursus Groen Erfgoed, een kennismaking (ErfgoedAcademie)
22 oktober 2026 - Cursus Agrarisch erfgoed provincies Fryslân en Groningen (ErfgoedAcademie)
22 oktober 2026 - Platform Kastelen en Buitenplaatsen
27 oktober 2026 - Cursus Monument & Vergunning (ErfgoedAcademie)
28 oktober 2026 - Platform Groen Erfgoed
29 oktober 2026 - Regiobijeenkomst Post65 gebieden - Limburg en Oost-Brabant
Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 14-08-2026