Gebouwd erfgoed - nieuwsbrief gemeenten 30, maart 2026
In de nieuwsbrief voor gemeenten delen we nieuws en evenementen over gebouwd en groen erfgoed en geven we u meer informatie over verduurzaming en subsidies. Deel deze nieuwsbrief ook met collega's die betrokken zijn bij cultureel erfgoed binnen uw gemeente. Abonneren kan via dit aanmeldformulier.
Platform Funderingsproblematiek
Op donderdag 23 april vindt van 13:00 tot 17:00 het congres ‘Monumenten op tilt? Funderingsproblemen bij gebouwd erfgoed’ plaats. Het programma start met informatie vanuit de Nationale Aanpak Funderingsproblematiek en schets een beeld van deze problematiek bij gebouwd erfgoed en beschermde stads- en dorpsgezichten. Er wordt dieper ingegaan op de aandachtspunten bij herstel en de rol die verschillende organisaties bij dit thema spelen. Na het plenaire deel worden in workshops verschillende casussen uitgelicht, zoals de gebiedsgerichte aanpak in Rotterdam. Hierbij is ook ruimte voor vragen en discussies met deelnemers. Deze bijeenkomst dient tevens om een netwerk rond gebouwd erfgoed en funderingen op te bouwen.
Wegwijzer Erfgoed in de Leefomgeving
Om ervoor te zorgen dat cultureel erfgoed wordt benut als kans, drager en deel van de oplossing bij ruimtelijke ontwikkelingen heeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, samen met andere partijen gewerkt aan diverse instrumenten en kennisproducten bij vier thema’s: Erfgoed en verstedelijking, Erfgoed, water en klimaat, Erfgoed, landbouw en natuur, en Erfgoed en duurzame transities. In de ‘Wegwijzer Erfgoed in de Leefomgeving’ komen ze overzichtelijk gerubriceerd terug, inclusief de doelgroep waarvoor ze ontwikkeld zijn.
Webinar: Stappenplan omgeving van het monument in het omgevingsplan
De Omgevingswet verplicht gemeenten rekening te houden met de omgeving van beschermde monumenten in hun omgevingsplan. De RCE, het netwerk Steunpunten Cultureel Erfgoed en Buro Schout hebben een stappenplan opgesteld waarin praktijkervaringen, knelpunten en tips zijn verzameld. Op 1 april presenteren zij het stappenplan in een webinar, van 11:00-12:00. Borging van de ‘omgeving van’ vraagt ook om een samenwerking met planjuristen, stedenbouwkundigen, vergunningverleners en GIS-expert, die ook van harte zijn uitgenodigd.
Erfgoed Duurzaamheidsprijs 2026: projectindiening geopend!
De Erfgoed Duurzaamheidsprijs wordt georganiseerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, het Nationaal Restauratiefonds en stichting Nederland Monumentenland en heeft als doel inspirerende voorbeelden van verduurzaamde monumenten te tonen, waarbij erfgoedwaarden als onderdeel van de oplossing worden gezien, niet als belemmering.
Extra aandacht voor gemeenten
Dit jaar is er ook ruimte om gemeenten te belonen die met innovatief beleid de verduurzaming van monumenten versnellen, bijvoorbeeld door een speciale aanpak voor monumentale complexen of samenwerking tussen erfgoed- en duurzaamheidsambtenaren. Gemeentelijke ambtenaren kunnen de Erfgoed Duurzaamheidsprijs ook onder de aandacht brengen bij betrokkenen van gerealiseerde erfgoedverduurzamingsprojecten en hen motiveren om in te dienen. Het indienen van projecten kan tot 15 mei 2026 via Monumenten.nl.
Uitnodiging: lunch voor gemeenteambtenaren tijdens Beurs MONUMENT
De RCE neemt dit jaar deel aan Beurs MONUMENT op 19, 20 en 21 mei in Den Bosch. U kunt elke beursdag bij ons terecht voor vragen en adviezen (beursstand 7.C052). Ook de Erfgoedkast is gedurende de beurs te ontdekken. Zoals andere jaren is de RCE ook vertegenwoordigd tijdens het kennisprogramma, als spreker en organisator. Een overzicht van deze kennissessies is te vinden in onze agenda.
Op donderdag 21 mei (de dag speciaal voor gemeentelijke ambtenaren) vindt een gratis themalunch plaats voor gemeenteambtenaren. Tijdens deze interactieve lunchsessie met vier kennistafels worden samen met experts actuele onderwerpen besproken, zoals energielabelplicht, warmtetransitie, financiële regelingen en kennisdeling. Inschrijven kan via het formulier op de website. Let op: er is een beperkt aantal plekken beschikbaar.
Platform Netverzwaring: samenwerking tussen gemeenten, netbeheerders, ontwerpers en architecten
De komende jaren worden er in Nederland 50.000 transformatorhuisjes bijgeplaatst om het elektriciteitsnet betrouwbaar te houden. Hoe ze eruitzien en waar ze komen te staan, beïnvloedt onze leefomgeving. Daarom is samenwerking tussen gemeenten, netbeheerders, ontwerpers en architecten essentieel. Om die samenwerking te ondersteunen, is de RCE samen met de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit het Platform Netverzwaring gestart. Binnen het platform delen gemeenten kennis met elkaar en wordt ingezet op een soepel samenwerkingsproces met netbeheerders. Bekijk de video om te zien hoe uw gemeente kan deelnemen.
Actiedagen Weerbaar Erfgoed Unesco
De Nederlandse UNESCO Commissie roept iedereen op om deel te nemen aan de Actiedag Weerbaar Erfgoed. Van 11 tot 13 mei kunt u binnen uw organisatie en gemeente werken aan de bescherming van cultureel erfgoed, bijvoorbeeld door risico-inventarisaties, digitale veiligheid of noodplannen. Gebruik de Oefengids Weerbaar Erfgoed met laagdrempelige oefeningen en checklists, bekijk de Activiteiten van 2025 om inspiratie op te doen en meld uw activiteit aan. Ook de RCE organiseert verschillende workshops en een webinar. Op 1 april verschijnt het volledige programma op de website van Unesco.
Samenwerken via het DSO-loket
Sinds de invoering van de Omgevingswet werken gemeenten en andere overheden samen via het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Ook de RCE maakt gebruik van het DSO voor vergunningaanvragen met betrekking tot rijksmonumenten. Dankzij het DSO is informatie beter vindbaar, voldoet de RCE aan de Archiefwet en optimaliseert de samenwerking. Toch komen er nog regelmatig aanvragen per e-mail binnen. De RCE roept gemeenten op om het DSO te gebruiken of het gebruik ervan te verbeteren. Eind vorig jaar verstuurde de RCE daartoe een brief met tips. Vergeet bijv. niet de aanvragen in het DSO bij de RCE in te dienen, en niet bij OCW. Aanvragen komen anders bij het kerndepartement binnen, met vertraging als gevolg.
Beglazing met vlakglas in monumenten – nieuwe URL 4015
Wat kan er nu wel en niet met vlakglas in monumenten? Is dubbelglas écht uitgesloten, of is het onder bepaalde voorwaarden, met respect voor monumentale waarden, toch mogelijk? De nieuwe URL 4015 van Stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg (ERM) geeft handvatten voor adviseurs, eigenaren en uitvoerders met betrekking tot keuzes over beglazing met vlakglas in monumenten. Daarin is veel aandacht voor energetische verduurzaming. Omdat ontwikkelingen zich op dit gebied in rap tempo ontwikkelen, heeft Stichting ERM deze URL opnieuw tegen het licht te houden.
Reuzensequoia in Enschede wordt 10e 'European Tree of the Year'
De 160 jaar oude Reuzensequoia in het Ledeboerpark te Enschede is 10e geworden in de strijd om de titel 'European Tree of the Year'. De boom is een gemeentelijk monument en staat in het register monumentale bomen van de Bomenstichting omschreven als monumentaal en waardevol. De RCE werkt samen met de Bomenstichting aan een handreiking voor gemeenten om oude monumentale bomen cultuurhistorisch te waarderen. Benieuwd naar de prijswinnende bomen en meer informatie over de boom in Enschede?
Uitgelicht
Webinarreeks: De woningnood met erfgoed als bouwsteen
Cultuurhistorie Gelderland en het Steunpunt voor Cultureel Erfgoed Overijssel introduceert de webinarreeks "De woningnood met erfgoed als bouwsteen". De reeks verkent hoe erfgoed kan bijdragen aan het oplossen van de wooncrisis. Organisaties onderzoeken o.a. het inzetten van leegstand, cultuurhistorische toevoegingen in agrarische gebieden en verdichting in stedelijke contexten. De reeks is bedoeld voor gemeentelijke professionals en biedt inspiratie om erfgoedstrategieën te integreren in ruimtelijke en woningbouw-oplossingen. Data: 16 april, 7 mei, 21 mei, 9 juni (16:00-17:00).
Terugkijken: webinar Energielabelplicht
Op 5 maart 2026 organiseerden de Routekaart Duurzaam Erfgoed en de ErfgoedAcademie een webinar speciaal voor gemeenten en woningcorporaties over de energielabelplicht voor beschermde monumenten, die per 29 mei 2026 ingaat. Het webinar biedt inzichten in de nieuwe verplichtingen, uitzonderingen en erfgoedvriendelijke verduurzamingsmaatregelen.
Terugkijken: Masterclass Gemeentelijk vastgoed met monumentenstatus
Op 5 februari 2026 organiseerde Steunpunt Cultureel Erfgoed Noord-Holland een digitale masterclass over gemeentelijk vastgoed met monumentenstatus met speciale focus op instandhouding, verbouwen, herbestemmen, en verkopen van monumenten. Experts gaven praktische tips over wet- en regelgeving, subsidies, en samenwerking met deskundigen.
Agenda
Bijeenkomsten
27 maart 2026 - Bouwhistorisch Platform
27 maart 2026 - Leergang Erfgoed Filosofie (ErfgoedAcademie)
1 april 2026 - Webinar: stappenplan borging omgeving
9 april 2026 - Cursus Monument en Vergunning (ErfgoedAcademie)
10 april 2026 - Interieurplatform
16 april 2026 - Platform Historisch Metaal en Glas in historische gebouwen
23 april 2026 - Funderingsproblemen bij gebouwd erfgoed
12 mei 2026 - Actiedag Weerbaar Erfgoed - Crisisbestendige Monumenten
12 mei 2026 - Actiedag Weerbaar Erfgoed - Klimaatverandering
13 mei 2026 - Actiedag Weerbaar Erfgoed - Crisisorganisatie Collectiebeheer
13 mei 2026 - Actiedag Weerbaar Erfgoed - Wacht niet op crisis
13 mei 2026 - Cursus Beoordeling van Bouwkwaliteit (ErfgoedAcademie)
19-21 mei 2026 - RCE op Beurs MONUMENT
Bron: rijksdienst voor Cultureel Erfgoed 26-03-2026