Gebouwd erfgoed - nieuwsbrief gemeenten 32, mei 2026
In de nieuwsbrief voor gemeenten delen we nieuws en evenementen over gebouwd en groen erfgoed en geven we u meer informatie over verduurzaming en subsidies. Deel deze nieuwsbrief ook met collega's die betrokken zijn bij cultureel erfgoed binnen uw gemeente. Abonneren kan via dit aanmeldformulier.
Jonge rijksmonumenten in Nieuwegein en Utrecht
De Emmauskerk in Nieuwegein en sociaal-cultureel centrum De Musketon in Utrecht hebben onlangs de status van rijksmonument gekregen. De Emmauskerk is een uitgesproken voorbeeld van vernieuwende kerkarchitectuur in een jonge groeigemeente. Wijkcentrum de Musketon in Lunetten speelt een belangrijke rol in de sociale samenhang van de buurt en wordt nog altijd intensief gebruikt. De gebouwen vertellen verhalen over welvaart, groei en gemeenschapsvorming in het naoorlogse Nederland.
De aanwijzingen zijn deel van het aanwijzingsprogramma voor vijftien rijksmonumenten uit de periode 1965-1990, ook wel bekend als Post 65. Samen vormen ze een toonbeeld van wat Post 65-erfgoed kan zijn. Ze zijn verspreid over Nederland, verspreid over de periode 1965 - 1990 en divers in typologie en gebruik. De komende periode worden deze 15 jonge rijksmonumenten formeel aangewezen. Hiermee wordt vooruitgelopen op een meer omvangrijk aanwijzingsprogramma van rijksmonumenten uit de periode Post 65.
Publicatie: Winkelcentra en woonboulevards in de Post 65-periode
In de jaren zestig deed een nieuw fenomeen zijn intrede in Nederland: het winkelcentrum, overgewaaid uit de Verenigde Staten. In veel steden verrezen in rap tempo winkelcentra en later ook woonboulevards. De recent verschenen publicatie Post 65 winkelcentra. Ontwikkeling en voorbeelden 1965–1990 schetst de ontwikkeling van dit gebouwtype in de periode 1965-1990. Aan de hand van literatuuronderzoek en tien voorbeeldprojecten, onder meer in Nijmegen, Goes, Ede en Almere, worden de principes, verschijningsvorm en dynamiek van Nederlandse winkelcentra en woonboulevards uit de Post 65-periode beschreven.
Platform Post 65 - Kunst in de openbare ruimte
Kunst in de openbare ruimte (o.a. beeldhouwwerken, muurschilderingen en mozaïeken) is een zichtbaar en kwetsbaar deel van het cultureel erfgoed. Ontdek hoe deze kunst zich in onze directe leefomgeving bevindt: in parken, op pleinen, op straat - en ook op, aan of in gebouwen. Tijdens deze platformbijeenkomst op 2 juni vormt Almere hiervoor het inspirerende voorbeeld, in het kader van 50 jaar stadsgeschiedenis. Onder meer Wijnand Galema en Odette Breijinck, beide architectuurhistoricus en auteur, delen hun visie. Ook zijn er workshops en rondleidingen in Almere, Almere Haven en Flevoland. Het platform is gratis, maar aanmelden is nodig.
Onderzoek: Werken met digitale erfgoedinformatie in de ruimtelijke ordening
Werk jij als ambtenaar, archeoloog, stedenbouwkundige, ontwikkelaar of onderzoeker in de leefomgeving? En gebruik je erfgoedinformatie in je werk? Dan nodigen we je graag uit om mee te denken. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) werkt aan het beter toegankelijk maken van digitale erfgoedinformatie. Dat betekent onder andere dat databases over archeologie, bodem, landschap en gebouwen slimmer met elkaar worden verbonden. Om die digitale infrastructuur goed aan te laten sluiten op de praktijk, willen we graag weten hoe professionals nu werken met erfgoedinformatie.
Het invullen van de vragenlijst duurt ongeveer 10–15 minuten en kan volledig anoniem. Reageren kan t/m 17 juni 2026. Neem bij vragen contact op via m.verloop@cultureelerfgoed.nl.
Energielabelplicht voor beschermde monumenten vanaf 29 mei 2026
Vanaf 29 mei 2026 geldt de energielabelplicht ook voor beschermde monumenten. Een energielabel laat zien hoe energiezuinig een gebouw is. Voor de meeste woningen en utiliteitsgebouwen was een energielabel al verplicht. Eerder werd er een uitzondering gemaakt voor beschermde monumenten. Vanaf 29 mei zijn ook eigenaren van beschermde monumenten verplicht om hun monument bij verkoop, verhuur of verlenging van huurovereenkomsten van een energielabel te voorzien.
Twijfels of een energielabel wel of niet nodig is? Raadpleeg de Europese Richtlijn energieprestatie van gebouwen EPBD IV of neem contact op met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).
DUMAVA-subsidie opent op 1 juni 2026 voor aanvragen
Bezig met het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed zoals scholen, overheidsgebouwen, zorginstellingen of niet-woonhuis-monumenten? De subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) komt eigenaren van bestaand maatschappelijk vastgoed tegemoet in de verduurzamingskosten. Vanaf 1 juni 2026 is het mogelijk om een aanvraag in te dienen via MijnRVO. Conceptaanvragen kunnen nu al worden klaargezet in het aanvraagportaal. Er is dit jaar in totaal €405 miljoen beschikbaar. Subsidieaanvragen kunnen, zolang er budget beschikbaar is, ingediend worden t/m 16 oktober 2026.
Terugblik Beurs MONUMENT 2026
De RCE kijkt terug op drie geslaagde beursdagen, waarop we gemeenteambtenaren, eigenaren van rijksmonumenten en bedrijven uit de restauratie- en bouwsector ontmoetten. Samen met het Nationaal Restauratiefonds en afgevaardigden van de Monumentenwacht beantwoordden we volop vragen over (o.a.) verduurzaming, (rijks)subsidies en restauratie van monumenten.
Ambtenarenlunch en kennissessies
Tijdens de thematafellunch voor ambtenaren gingen deelnemers op een informele manier in gesprek over actuele onderwerpen, zoals de energielabelplicht: een bijeenkomst met veel persoonlijke interactie. Het viel op dat steeds meer gemeenten bezig zijn met duurzaamheid en warmtevisies – een duidelijke verschuiving ten opzichte van enkele jaren geleden. De goedbezochte kennissessies leverden waardevolle dialogen op en laten zien hoe kennisdeling en het delen van ervaringen helpt om projecten effectiever aan te pakken.
Kennis ophalen op de beurs
Van innovatieve restauratietechnieken tot biobased materialen: een rondgang op de beurs biedt kans om informatie vanuit de restauratiesector op te halen over de nieuwste ontwikkelingen. Ook de Erfgoedkast trok veel nieuwsgierige bezoekers. De kast illustreert hoe oud en nieuw elkaar ontmoeten, en vormde zo een geschikt knooppunt tussen Beurs MONUMENT, Houtbouw en Renovatie-Transformatie.
Wij kijken terug op een geslaagde beurs en bedanken iedereen die langsgekomen is!
Uitgelicht
Publicatie: Jubileumboek Neerlandsch Stucgilde
Vijfentwintig jaar geleden werd het Neerlandsch Stucgilde opgericht om het stukadoorsambacht nieuw leven in te blazen. Ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan presenteert het Neerlandsch Stucgilde een jubileumboek over bijzonder en spraakmakend stucwerk in Nederland. Het jubileumboek toont niet alleen de schoonheid van het ambacht, maar gaat ook in op de inzet van vakmensen die zich al decennia inzetten voor het behoud van dit vak. Het boek is geschreven door ambachtelijk gespecialiseerde stucwerkers. Aangevuld met gastschrijvers sluit het boek aan bij de kerntaken van het Neerlandsch Stucgilde: het behouden, vergroten en delen van kennis over, ervaring met en kunde van het ambacht.
Het Neerlandsch Stucgilde overhandigde een exemplaar van het jubileumboek tijdens Beurs MONUMENT aan Susan Lammers, algemeen directeur van de RCE.
Publicaties Bouwhistorie
Recent verscheen de vijfde druk van Inleiding in de bouwhistorie. Opmeten en onderzoeken van oude gebouwen. Het is een geactualiseerde uitgave van dit in 2020 herziene standaardwerk over bouwhistorisch onderzoek. Daarnaast verscheen Bouwhistorie in beeld, dat de bouwhistoricus een laagdrempelige, stapsgewijze aanpak biedt voor het maken van visualisaties. Deze publicatie bevat tal van voorbeelden hoe resultaten van bouwhistorisch onderzoek inzichtelijk kunnen worden gemaakt. Bouwhistorie in beeld werd in opdracht van de RCE gemaakt, met als doel de communicatie tussen bouwhistorisch onderzoekers, ontwerpers en restauratie-architecten te optimaliseren.
Proefschrift: In de geest van het oude werk, de restauratie van het natuurstenen erfgoed in Nederland tussen 1860 en 1980
Bij veel restauraties waarbij natuursteen is vervangen is er vaak gebruik gemaakt van andere steensoorten, andere detaillering en andere afwerking dan die van het originele steen- en beeldhouwwerk dat wordt vervangen. In het proefschrift getiteld ‘In de geest van het oude werk’ gaat natuursteenspecialist Hendrik-Jan Tolboom in op de oorzaken daarvan. In zijn onderzoek gaat hij in op de gemaakte keuzes en de rol die de overheid daarin speelde.
Webinar: Stedelijke Transformatie met Erfgoed
Op welke manier kunnen steden transformeren en verdichten met behoud van gebiedseigen kenmerken? Met een erfgoedinclusieve benadering van verdichten worden de erfgoedwaarden benut om de identiteit van een gebied te versterken. Maar wat zijn die erfgoedwaarden en hoe zet je ze in? In dit webinar op 8 juni 2026, georganiseerd door het programma Stedelijke Transformatie, wordt aan de hand van concrete voorbeelden toegelicht hoe de gereedschapskist voor erfgoedinclusief verdichten van de RCE kan worden ingezet om te sturen naar een erfgoedinclusief resultaat.
Agenda
Terugkijken
5 februari 2026 - Masterclass Monumentaal vastgoed in gemeentelijk bezit (Steunpunt Cultureel Erfgoed Noord-Holland)
25 maart 2026 - Platform Funerair Erfgoed
27 maart 2026 - Bouwhistorisch Platform
1 april 2026 - Webinar Stappenplan omgeving van het monument in het omgevingsplan
10 april 2026 - Interieurplatform
10 april 2026 - Platform Historisch metaal en Glas in gebouwen
23 april 2026 - Congres Monumenten op tilt? Funderingsproblemen bij gebouwd erfgoed
Maandelijks - Webinarreeks over erfgoed en ruimtelijke kwaliteit (Federatie Ruimtelijke Kwaliteit)
Bijeenkomsten
2 juni 2026 - Platform Post 65
4 juni 2026 - Implementatielab - Omgevingsprogramma (ErfgoedAcademie)
11 juni 2026 - Implementatielab Cultuurhistorische waardenkaarten en monumentenlijst opstellen (ErfgoedAcademie)
26 juni 2026 - Studiedag Stichting Bouwhistorie Nederland
22 juli 2026 - Internationaal netwerkevenement Urban Heritage Strategies
Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 01-06-2026