Gebouwd erfgoed - nieuwsbrief gemeenten 15, december 2023
In deze editie van de nieuwsbrief over gebouwd en aangelegd (groen) erfgoed voor gemeenten delen we nieuws uit het erfgoedveld en geven we u meer informatie over actuele ontwikkelingen en interessante bijeenkomsten.
Deel deze nieuwsbrief vooral ook met andere collega's die betrokken zijn bij cultureel erfgoed binnen uw gemeente. Abonneren kan via dit online aanmeldformulier.
Omgevingswet: Wegwijzers rijksmonumenten
Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Deze wet moet zorgen voor een goede balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. De omgang met het cultureel erfgoed is daarbij één van de te regelen belangen. Door de Omgevingswet verandert er ook het een en ander rond de aanvraag voor een omgevingsvergunning. Speciaal voor vergunningverleners, toezichthouders en handhavers bij gemeenten heeft de RCE twee online wegwijzers ontwikkeld.
Bijeenkomst Erfgoed en de Omgevingswet
Op woensdagochtend 13 december organiseert de RCE een bijeenkomst over hoe cultureel erfgoed in de Omgevingswet is verankerd en wat dat kan gaan betekenen in de praktijk. De bijeenkomst is bedoeld voor gemeenteambtenaren en anderen die professioneel bezig zijn met erfgoedzorg.
Meer informatie en aanmelden
Workshop transformeren met erfgoed
Een transformatiekader helpt gemeenten en andere partijen om bij gebiedsontwikkeling vroegtijdig mee te nemen, te benutten in de ontwerpen en om beter samen te werken. Benieuwd hoe dit invulling kan krijgen bij ruimtelijke opgaven in uw gemeente? De workshop ‘Werken met transformatiekaders’ kan door de RCE voor uw gemeente worden georganiseerd.
Aanmelden
Ondersteuning bij dendrochronologisch onderzoek door de RCE
In november 2023 is de RCE gestart met de ondersteuning van kleine dendrochronologische onderzoeken. Dit onderzoek kan waardevolle informatie over de datering van een gebouw geven. Dendrochronologisch onderzoek moet deel uitmaken van een bredere bouwhistorisch rapportage en bij een positief advies wordt het kosteloos uitgevoerd. Voor gemeenten die nog geen ervaring hebben met dit soort jaarringenonderzoek, kan het een eerste kennismaking betekenen.
De verdere voorwaarden en het aanvraagformulier kunnen worden opgevraagd bij Gabri van Tussenbroek, senior specialist bouwhistorie.
Reizende expositie verduurzaming van monumenten
Om gemeenten te ondersteunen bij het verduurzamen van de monumenten in hun gemeente heeft de RCE een reizende expositie ontwikkeld. Gemeenten kunnen deze geheel kosteloos aanvragen (incl. transport, op- en afbouw) en tijdelijk opstellen in hun gemeentehuis of andere openbare ruimte. Er zijn twee versies van de expositie. Expo 1 bestaat uit interactieve informatiezuilen en opengewerkte bouwfragmenten. Expo 2 bestaat eveneens uit interactieve informatiezuilen én uit een maquette.
Expo 1 is in 2024 nog beschikbaar in de maanden juni, juli, augustus en in november en december.
Expo 2 is op kortere termijn nog beschikbaar in maart 2024 en daarna nog in juni, juli, augustus en in november en december.
Mijn gemeente heeft interesse!
Ontzorgingsprogramma Verduurzaming Monumenten
In april is het ontzorgingsprogramma verduurzaming monumenten gestart voor eigenaren van rijksmonumenten. Tijdens stap 1 kunnen eigenaren kunnen 50% korting krijgen op een verduurzamingsplan. Bij stap 2 is er vanuit het programma € 2.500 beschikbaar voor advies en begeleiding van de eigenaar. Juist in deze fase kan bij een vergunningsaanvraag winst worden behaald, doordat de eigenaar in de planvorming professioneel wordt ondersteund door een DuMo-adviseur.
Lees meer
Klimaatstresstest
Hoeveel risico loopt gebouwd erfgoed in uw gemeente door klimaatverandering? Door droogte neemt het gevaar voor verzakkingen en rotte funderingen toe. Tegelijkertijd worden stormen extremer en valt er meer regen in korte tijd. Om in beeld te brengen welke risico’s er zijn, moet elke gemeente een klimaatstresstest uitvoeren. In de bestaande stresstesten is cultureel erfgoed vaak niet meegenomen. Hierdoor is er geen plan om erfgoed te beschermen tegen klimaatgevolgen of in te zetten als kennisbron. Om dit te verbeteren, gaat de RCE in 2024 in elke provincie workshops organiseren. Houd de agenda van uw steunpunt of erfgoedhuis in de gaten om te zien wanneer we bij u in de provincie zijn.
Lees meer over de klimaatstresstest
Bibliotheek RCE een bezoek waard
Het gebouw van de RCE in Amersfoort huisvest een prachtige onderzoeksbibliotheek. Hier staan meer dan 100.000 boeken, tijdschriften en rapporten die een schat aan informatie bieden. Ook archiefcollecties kunnen hier worden geraadpleegd, zoals de ‘panddossiers’: een archief met waardevolle informatie over subsidies en vergunningen van rijksmonumenten uit de periode 1910-1985. Van veel monumenten zijn bovendien ter plekke bouwtekeningen te raadplegen.
De bibliotheek van de RCE is vrij toegankelijk op werkdagen van 9 tot 16 uur. De ruimte is voorzien van voldoende werkplekken om te lezen of te studeren. Als u panddossiers of andere archiefcollecties wilt raadplegen, vraagt u deze dan enkele dagen voor uw bezoek aan via bibliotheek@cultureelerfgoed.nl. Dan kan het materiaal voor u worden klaargelegd. U bent van harte welkom!
Diverse erfgoedopleidingen binnenkort van start
Er zijn verschillende opleidingen waar gemeenteambtenaren hun kennis en vaardigheden verder kunnen ontwikkelen. Zo starten er begin 2024 weer enkele opleidingen bij de Hogeschool Utrecht:
Op een later moment start ook de HBO+-opleiding Bouwhistorie en Restauratie. De docenten zijn specialisten uit de erfgoedpraktijk, waaronder een aantal van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
Uitgelicht
Vervolg programma Toekomst Religieus Erfgoed
Op maandag 13 november ondertekenden acht landelijke partners voor het vervolg van degezamenlijke nationale kerkenaanpak in Nederland. Hiervoor is in 2023 en 2024 jaarlijks € 400.000 beschikbaar gesteld door het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (OCW).
Terugkijken webinar afwegingskader
Om gemeenten te ondersteunen bij vergunningverlening en beleidsvorming met betrekking tot verduurzamen van (rijks)monumenten heeft de RCE een geïllustreerd afwegingskader opgesteld. De webinar over dit afwegingskader kunt u nu terugkijken.
Vragen over verduurzaming kerkgebouwen
Het programma Toekomst Religieus Erfgoed heeft vragen vanuit het veld over verduurzaming van kerken verzameld en voorzien van advies. De eerste adviezen, over ventilatie en ecosystemen, staan nu online.
Monumententalent 2023
Valery Eshuis is de winnaar van de Monumententalentprijs 2023, dé prijs voor de stimulering van talentontwikkeling van jonge erfgoedprofessionals. Zij zet onder meer zich in voor het behoud van gebouwd erfgoed op Curaçao.
Wacht niet op water – draaiboeken voor wateroverlast
Tijdens de hoogwatercrisis van 2021 werden 136 monumenten getroffen door wateroverlast. Naar aanleiding daarvan werden draaiboeken opgesteld, waarin concrete acties staan voor eigenaren van monumenten om schade door waterlast te beperken.
Architectural Finishes Research Conference
Van 29 mei t/m 1 juni 2024 organiseert de RCE samen met partners de Architectural Finishes Research Conference. Specialisten van over de hele wereld gaan vier dagen lang met elkaar in gesprek over kleurhistorisch onderzoek. De registratie voor dit congres is nu geopend.
Agenda
13 december – Erfgoed en de Omgevingswet
Meer informatie en aanmelden via cultureelerfgoed.nl.
13 december – Met andere ogen: sporen van slavernijverleden in ons erfgoed
Meer informatie en aanmelden via cultureelerfgoed.nl.
14 december – Archeologieplatform: Gevallen erfgoed
Meer informatie en aanmelden via cultureelerfgoed.nl.
15 december – Bouwhistorisch platform
Meer informatie en aanmelden via cultureelerfgoed.nl.
19 januari – Netwerk Historisch Cultuurlandschap – Sprengenbeken
Meer informatie en aanmelden via cultureelerfgoed.nl.
23 januari – Erfgoedacademie: Erfgoed, een kennismaking
Meer informatie en aanmelden via erfgoedacademie.nl.
23 januari – Erfgoedacademie: Leerlijn Erfgoedbeleid
Meer informatie en aanmelden via erfgoedacademie.nl.
27 februari – Erfgoedacademie: Gemeentelijk erfgoedbeleid
Meer informatie en aanmelden via erfgoedacademie.nl.
15 maart - Interieurplatform
Meer informatie en aanmelden via cultureelerfgoed.nl.
Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 11-12-2023